Moderne Japanse kunst, fotografie en architectuur 1945-2020, 14 januari 2020
 |
|
Lezing door Inge Klompmakers
In 2020 is het 75 jaar geleden dat atoombom ‘Little Boy’ boven de Japanse havenstad Hiroshima werd afgeworpen. In 2011 maakte Japan een ongekende catastrofe mee met de kernramp van Fukushima, volgend op een zware aardbeving en tsunami. Beide gebeurtenissen zien we terugkomen in het werk van moderne Japanse kunstenaars.
De Japanse kunst van na de Tweede Wereldoorlog laat zich niet in een paar algemene termen omschrijven en is veelomvattender dan enkel de kunst van Murakami Takashi, die in het westen wellicht Japans meest bekende moderne kunstenaar is. Gelukkig is er de laatste jaren bij wetenschappers, musea en verzamelaars een groeiende aandacht voor dit tijdvak binnen de Japanse kunst. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen, wie zijn de belangrijkste kunstenaars en wat is hun relatie met het internationale kunsttoneel?
Welke werken mogen absoluut niet onvermeld blijven en welke Japanse kunst blijft vooral alleen zichtbaar in Japan?
Inge Klompmakers, Japanologe en kunsthistorica, geeft een uitgebreid chronologisch overzicht van de beeldende kunst en fotografie van de afgelopen 75 jaar. Daarnaast zal zij ook een paar hoogtepunten van de na-oorlogse Japanse architectuur bespreken van architecten als Tange Kenzō, Kurokawa Kishō en Andō Tadao.
Michelangelo en de Sixtijnse kapel, 10 december 2019
 |
|
'Op deze dag, de 10e mei 1508, heb ik, Michelangelo, beeldhouwer, van onze heilige Heer paus Julius II vijfhonderd pauselijke dukaten ontvangen voor het beschilderen van de pauselijke Sixtijnse kapel, waaraan ik vandaag begin.'
Met die woorden aanvaardde de Florentijnse meester Michelangelo Buonarroti -tegen zijn zin- een enorme opdracht van de paus. Hij vervaardigde een serie fresco's met taferelen uit het Oude Testament die heden ten dage als het hoogtepunt van renaissancekunst worden beschouwd. Het schilderen van deze duizelingwekkende vijfhonderd vierkante meter was een hels karwei. Na vier jaar was het gewelf tot de laatste vierkante meter beschilderd.
De vele mythes die zijn ontstaan over het beroemdste plafond ter wereld - over kabbalistische sekten, blasfemische codes en, meest recent, over geheime anatomische lessen die erin verstopt zouden zitten - steken maar bleekjes af tegen de ongelooflijk spannende kunstverhalen die erover te vertellen zijn. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat in de Sixtijnse kapel krachtige heidense sibillen (maagdelijke priesteressen die hun ingevingen kregen van verschillende goden) mochten worden afgebeeld? Hoe kon de kerk toestemming geven voor deze raadselachtige godslastering in het hol van de leeuw?
Waarom zijn de eerbiedwaardige voorouders van Christus zo lusteloos en verveeld geportretteerd? In haar lezing neemt kunsthistorica Karin Braamhorst de toehoorder mee op een fascinerende reis langs het plafond van de Sixtijnse kapel en vertelt zij het wonderlijke en spectaculaire verhaal van een geniaal meesterwerk.
Mooi Indië in Nederland, invloed op kunst en vormgeving, 12 november 2019
 |
De invloed van batik, gamelan, legong en wajang op de Nederlandse kunst en vormgeving.
Al in 1619 werd Batavia gesticht, maar pas eind 19e eeuw maakte Nederland kennis met de cultuur van Nederlands-Indië in de vorm van boeken, affiches, tentoonstellingen en dansvoorstellingen. Kunstenaars als Isaac Israëls maakte de Javaanse en Balinese dansen populair en Jan Toorop, de eerste Art Nouveau-kunstenaar in Nederland, gebruikte zijn Javaanse afkomst voor een hoogst originele wajangstijl die kunstenaars als Gustav Klimt inspireerde. De toepassing van batik op leer en perkament maakte het tot het kenmerkende element in de Nederlandse Art Nouveau, in het buitenland even hoog geprezen als de gamelan die op wereldtentoonstellingen te horen was en die generaties componisten heeft beïnvloed, van Debussy tot Britten. En dan hebben we het nog niet eens over Tjoklat en Javaanse Jongens.
Michel Didier (1960) is kunsthistoricus en heeft sinds 1987 een 800-tal artikelen en een handvol boeken geschreven over kunst, muziek, film en fotografie. Naast schilderkunst en muziek is zijn voornaamste specialisatie mecenaat en politiek. Momenteel werkt hij aan een boek over Art Nouveau en nationalisme.
1001 Vrouwen door de eeuwen heen, 8 oktober 2019
 |
De 20ste eeuw was een tijd vol doorbraken voor en door vrouwen.
De boeken 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis (2013) en 1001 vrouwen in de 20ste eeuw (2018) zijn een goudmijn van verhalen over opmerkelijke, krachtige en inspirerende vrouwen. 
De verzameling van 1001 vrouwenlevens zet de 20ste eeuw in een ander, completer licht en biedt een fascinerend beeld van de lange weg van emancipatie en roldoorbreking die vrouwen hebben afgelegd. Hun levensverhalen en prestaties maken de diversiteit en de kracht van al deze vrouwen zichtbaar. Met de twee naslagwerken -van bij elkaar meer dan 3000 pagina's– weet Els Kloek het brede publiek te bereiken.
Els Kloek, bedenker en samensteller van het Vrouwenlexicon/1001 vrouwen, komt spreken over het project en de enorme diversiteit van heldendaden en reputaties die al die vrouwenlevens, van de vroegste tijden tot nu, aan ons laten zien. Daarbij zal ze ook aandacht besteden aan vrouwen uit de regio.
Dr. Els Kloek is historica en noemt zich ‘onderneemster in geschiedenis’. Ze was initiatiefnemer van de serie Verloren Verleden en heeft een aantal boeken op haar naam staan, waaronder Vrouw des huizes. Een cultuurgeschiedenis van de Hollandse huisvrouw (2009), Kenau en Magdalena. Vrouwen in de Tachtigjarige Oorlog (2014) en Keetje Hodshon (1768-1829). Een rijke dame in revolutietijd (2017).
Sinds 2003 werkt Els Kloek aan het Vrouwenlexicon/1001 Vrouwen
'Lakenhal vernieuwd, Lakenhal vernieuwt', 10 september 2019
 |
Museum De Lakenhal is het museum voor kunst, kunstnijverheid en geschiedenis van de stad Leiden. Tot de hoogtepunten uit de collectie behoren werken van oude meesters als Lucas van Leyden, Rembrandt van Rijn en Jan Steen, maar ook van moderne kunstenaars als Theo van Doesburg, Jan Wolkers en Erwin Olaf. Het museum is onlangs weer opengegaan na een ingrijpende restauratie en uitbreiding van het gebouw. Hoe is deze verbouwing verlopen? Welke ideeën lagen ten grondslag aan de nieuwbouw aan de Lammermarktzijde. Wat is de betekenis van de nieuwe tentoonstellingsruimte voor de collectie?
En wat mogen we in de komende jaren van Museum De·Lakenhal verwachten?
Haro Schultz van Haegen, voorzitter van de Vereniging van Belangstellenden in De Lakenhal geeft een inkijkje. Ook staat hij stil bij het belang van de vriendenvereniging, die dit jaar zijn eeuwfeest viert. De Lakenhal verbeeldt en verbindt, en dat loopt als een rode draad door zijn presentatie vol verrassend beeldmateriaal.
Artistieke stroming 'Jong Polen', 11 juni 2019
 |
Schoonheid en bekendheid gaan niet altijd hand in hand. Weinig Nederlanders hebben van Wojciech Weiss en Jacek Malczewski gehoord. Zowel Weiss (1875-1950) als Malczewski (1854-1929) worden tot de stroming 'Jong Polen' gerekend. Het was een beweging in de kunst, literatuur en muziek die tussen ca. 1890 en de EersteWereldoorlog bestond en als een van de belangrijkste artistieke periodes van de Poolse kunst wordt beschouwd. 
Het uiterlijk is vaak art nouveau, soms met een vleugje expressie en inhoudelijk heel wat symbolisme en Poolse thematiek.
Maak kennis met de Poolse kunstenaars en hun prachtige schilderijen, glas-in-loodramen en tekeningen. Dit alles geplaatst in de context van de complexe geschiedenis van een land dat niet eens op de kaart stond toen al dat moois werd gemaakt.
Krzysztof Dobrowolski-Onclin is cum laude afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en Franse letterkunde en heeft aan de universiteiten van Amsterdam, Parijs en Krakau gestudeerd. Sinds 2006 geeft hij cursussen en lezingen over kunstgeschiedenis zonder zich tot een specialisme of een onderwerp te beperken.
'Tour de France, venster op Frankrijk', 14 mei 2019
 |
Op 6 juli start de Tour de France 2019 op de Grote Markt in Brussel om 3 weken later op de Champs-Élysées in Parijs te finishen.
Eén van de grootste sportevenementen ter wereld is meer dan een gigantisch commercieel sportcircus. De Tour is ook een venster op Frankrijk, op zijn geschiedenis, cultuur en landschap, vol heroïek, drama en bedrog. De Tour is deel van de moderne Franse geschiedenis en behoort tot het cultureel erfgoed van Frankrijk.
Wat zijn de verhalen van dit indrukwekkende wielerspektakel. Laat u meenemen door de landschappen, de bergen en de wijngaarden, het prachtige decor van Frankrijk. Luister naar de verhalen over de hoogte- en dieptepunten, de gevaren voor de renners en volgers, over de tragiek en de triomf.
Jeroen Wielaert is een icoon van de Nederlandse sportjournalistiek. Sinds 1984 werkt hij voor Radio 1 als verslaggever, presentator en columnist op het gebied van kunst, cultuur, natuur en milieu, politiek en sport. Als journalist en verslaggever is hij jarenlang actief binnen de wereld van de Tour de France. Naast het radiowerk schrijft Jeroen Wielaert regelmatig voor kranten, tijdschriften en ook heeft hij talrijke boeken geschreven over zijn uiteenlopende belangstellingsgebieden zoals de Tour de France, popmuziek en de Tweede Wereldoorlog.
Matthäus Passion, 9 april 2019
 |
De Matthäus Passion is een oratorium gecomponeerd door Johann Sebastian Bach.
Wat maakt dit werk nu zo bijzonder? Waarom kennen wij dit stuk nu nog steeds terwijl veel andere passiemuziek uit de tijd van Bach niet of nauwelijks meer wordt uitgevoerd? Ongetwijfeld heeft het iets te maken met de manier waarop Bach muziek en tekst met elkaar laat samenwerken. Zowel de woorden als de noten vertellen een verhaal. Soms ondersteunen zij elkaar, soms staan ze haaks op elkaar, maar altijd hebben zij met elkaar te maken. De muziek voert je mee en weet ook de emotionele laag te raken. We zullen deze avond ingevoerd worden in de theologie van Bach en de manier waarop hij dit in zijn muziek tot uitdrukking weet te brengen, zodat dit prachtige werk voor u nog meer gaat leven.
Bert Boter (1977) studeerde theologie in Leiden. Muziek is zijn grote passie, hij speelt zelf orgel en piano en hij zingt. Bert is predikant van de Protestantse Gemeente Voorschoten. Naast zijn werk schrijft hij aan een proefschrift over de protestantse liturgie in de 16e eeuw. Regelmatig geeft hij lezingen op het gebied van (religieuze) muziekstukken.
'Als moeder maak je het niet meer', 12 maart 2019
 |
De lezing zal in het teken staan van het boekenweekthema 'De moeder de vrouw'.
Dit onderwerp heeft heel wat stof doen opwaaien, ook omdat het boekenweek geschenk en het essay door mannen is geschreven.
De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) heeft dit thema echter bedoeld als ode aan het moederschap en het vrouw-zijn.
Psycholoog en auteur René Diekstra Zal hierop inhaken met zijn lezing 'Als moeder maak je het niet meer'.
In het persoonlijk leven van vrouwen is een merkwaardige en nog te weinig opgemerkte ontwikkeling gaande. Moederschap en opvoederschap raken meer op de achtergrond.
Andere activiteiten en rollen zorgen voor meer persoonlijke ontwikkeling, sociaal aanzien en bewegingsvrijheid. Daardoor is spanning en onzekerheid ontstaan over de verdeling van tijd, aandacht en energie tussen de verschillende rollen van de vrouw.
Dit kan schuldgevoelens, gedeprimeerdheid, depressie en burn-out veroorzaken.
Kennelijk hebben vrouwen (en hun mannen) nog onvoldoende houvast om hun veranderde positie in de maatschappij op een evenwichtige en bevredigende manier in te nemen.
René Diekstra zal in zijn lezing en de daarop volgende discussie vooral aandacht besteden aan dit laatste.
(Her)-inrichting van musea, 12 februari 2019
Begonnen als specialist in maquettebouw is Bruns de laatste decennia uitgegroeid tot een sterk familiebedrijf met een toonaangevende positie in Nederland en België. Mondiaal behoren zij tot de top vijf van tentoonstellingsontwikkelaars en -producenten. Door vestiging in Rijksmonument De Ploeg, ontworpen door de wereldberoemde architect Gerrit Rietveld, wordt hun internationale status als technisch creatieve smaakmaker bekrachtigd.
Bruns ontwikkelt tentoonstellingen en hightech exhibits voor musea, science centra en informatie- en bezoekerscentra. Projecten kunnen zijn op het gebied van interieur, vitrines, multimedia-hulpmiddelen, maquettes, verlichting, grafische vormgeving, e.d.
Gerealiseerde projecten zijn Rijksmuseum Boerhaave, Museon, Madurodam, Anne Frank Huis, Tropenmuseum, en vele andere in binnen- en buitenland.
Patrick Vermeire, commercieel directeur, zal ook ingaan op het bijzondere produktiegebouw De Ploeg, een architectonische parel van licht, lucht en ruimtelijkheid. Daarnaast toont hij diverse voorbeelden van de uiteenlopende projecten die zij hebben ontwikkeld en uitgevoerd bij de (her)-inrichting van musea en tentoonstellingsgebouwen.
