Matthäus Passion, 9 april 2019
 |
De Matthäus Passion is een oratorium gecomponeerd door Johann Sebastian Bach.
Wat maakt dit werk nu zo bijzonder? Waarom kennen wij dit stuk nu nog steeds terwijl veel andere passiemuziek uit de tijd van Bach niet of nauwelijks meer wordt uitgevoerd? Ongetwijfeld heeft het iets te maken met de manier waarop Bach muziek en tekst met elkaar laat samenwerken. Zowel de woorden als de noten vertellen een verhaal. Soms ondersteunen zij elkaar, soms staan ze haaks op elkaar, maar altijd hebben zij met elkaar te maken. De muziek voert je mee en weet ook de emotionele laag te raken. We zullen deze avond ingevoerd worden in de theologie van Bach en de manier waarop hij dit in zijn muziek tot uitdrukking weet te brengen, zodat dit prachtige werk voor u nog meer gaat leven.
Bert Boter (1977) studeerde theologie in Leiden. Muziek is zijn grote passie, hij speelt zelf orgel en piano en hij zingt. Bert is predikant van de Protestantse Gemeente Voorschoten. Naast zijn werk schrijft hij aan een proefschrift over de protestantse liturgie in de 16e eeuw. Regelmatig geeft hij lezingen op het gebied van (religieuze) muziekstukken.
'Als moeder maak je het niet meer', 12 maart 2019
 |
De lezing zal in het teken staan van het boekenweekthema 'De moeder de vrouw'.
Dit onderwerp heeft heel wat stof doen opwaaien, ook omdat het boekenweek geschenk en het essay door mannen is geschreven.
De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) heeft dit thema echter bedoeld als ode aan het moederschap en het vrouw-zijn.
Psycholoog en auteur René Diekstra Zal hierop inhaken met zijn lezing 'Als moeder maak je het niet meer'.
In het persoonlijk leven van vrouwen is een merkwaardige en nog te weinig opgemerkte ontwikkeling gaande. Moederschap en opvoederschap raken meer op de achtergrond.
Andere activiteiten en rollen zorgen voor meer persoonlijke ontwikkeling, sociaal aanzien en bewegingsvrijheid. Daardoor is spanning en onzekerheid ontstaan over de verdeling van tijd, aandacht en energie tussen de verschillende rollen van de vrouw.
Dit kan schuldgevoelens, gedeprimeerdheid, depressie en burn-out veroorzaken.
Kennelijk hebben vrouwen (en hun mannen) nog onvoldoende houvast om hun veranderde positie in de maatschappij op een evenwichtige en bevredigende manier in te nemen.
René Diekstra zal in zijn lezing en de daarop volgende discussie vooral aandacht besteden aan dit laatste.
(Her)-inrichting van musea, 12 februari 2019
Begonnen als specialist in maquettebouw is Bruns de laatste decennia uitgegroeid tot een sterk familiebedrijf met een toonaangevende positie in Nederland en België. Mondiaal behoren zij tot de top vijf van tentoonstellingsontwikkelaars en -producenten. Door vestiging in Rijksmonument De Ploeg, ontworpen door de wereldberoemde architect Gerrit Rietveld, wordt hun internationale status als technisch creatieve smaakmaker bekrachtigd.
Bruns ontwikkelt tentoonstellingen en hightech exhibits voor musea, science centra en informatie- en bezoekerscentra. Projecten kunnen zijn op het gebied van interieur, vitrines, multimedia-hulpmiddelen, maquettes, verlichting, grafische vormgeving, e.d.
Gerealiseerde projecten zijn Rijksmuseum Boerhaave, Museon, Madurodam, Anne Frank Huis, Tropenmuseum, en vele andere in binnen- en buitenland.
Patrick Vermeire, commercieel directeur, zal ook ingaan op het bijzondere produktiegebouw De Ploeg, een architectonische parel van licht, lucht en ruimtelijkheid. Daarnaast toont hij diverse voorbeelden van de uiteenlopende projecten die zij hebben ontwikkeld en uitgevoerd bij de (her)-inrichting van musea en tentoonstellingsgebouwen.
Rembrandt in de Jordaan, 8 januari 2019
 |
Op 4 oktober 2019 is het 350 jaar geleden dat Rembrandt van Rijn is gestorven.
Deze lezing kaart de kunstenaar, zijn schilderijen en de maatschappij aan.
Middels een ‘virtuele wandeling’ lopen we door het nieuwe deel van het 17e eeuwse Amsterdam, de westelijke grachtengordel en de Jordaan, het gebied waar Rembrandt de laatste jaren van zijn leven heeft gewerkt en gewoond. De route loopt langs huizen van vrienden, van vijanden en vertelt het verhaal van het schilderij dat hij maakte in de herfst van 1661. ‘De grootste mislukking van zijn leven’.
Aan de hand van nieuw ontdekte archieven uit 2009, komen we heel dicht bij Rembrandt, alsof we hem kunnen horen praten. Hoe leefde hij in de Jordaan. Was hij in die tijd bemind en was hij beroemd.
Onder welke omstandigheden is hij gestorven.
Zoals Joost van den Vondel, tijdgenoot van Rembrandt, al zei:
'De wereld is een speeltoneel, elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel'
Welke betekenis heeft dat voor Rembrandt en zijn schilderkunst?
Jacques Hendrikx is schrijver, cultureel gids en expert op het gebied van De Nachtwacht en Rembrandts leven en werk in het 17e-eeuwse Amsterdam.
Nachtwachtwandelingen
Kerstmis, historische achtergrond en diepere betekenis van symbolen, 11 december 2018
 |
‘Waar komt Kerstmis vandaan?’ Wat vieren wij in deze dagen?
Kerstmis behoort tot de meest bekende en geaccepteerde christelijke feestdagen
in de Nederlandse samenleving. Bijna elke Nederlander viert in die dagen feest.
Kerstbomen, kerstmarkten, familiebijeenkomsten, lekker eten en de kerkgang zijn uitdrukkingen van feestvreugde rondom deze dagen.
In de lezing maken wij kennis met de historische achtergronden van Kerstmis. Wanneer werd het eerste Kerstfeest gevierd? Wat is de symboliek die erachter zit? Hoe heeft het christendom die overgenomen en wat is de hedendaagse waarde van dit feest?
Stephan Kurtzahn studeerde theologie in Duitsland en aan de VU in Amsterdam.
Daarnaast volgde hij de opleiding ‘geestelijke begeleiding’ en coaching/counseling.
Stephan is medeoprichter van het Centrum voor Bezinning en Inspiratie te Leiderdorp.
Concertlezing over Kurt Weill, 13 november 2018
 |
Aan de hand van het verhaal van het boeiende leven van de componist Kurt Weill, compagnon in een groot aantal theaterprodukties van Bertolt Brecht, brengen Aukelien van Hoytema (verhaal en zang) en Carel Schweig (piano) liederen van deze componist uit zijn Duitse, Franse en Amerikaanse periode.
Samen met Bertolt Brecht maakte Kurt Weill onsterfelijke songs o.a. 
de Dreigroschenoper, die veelal beroemd werden gemaakt door zijn echtgenote en theaterpersoonlijkheid Lotte Lenya. Weills roerige Berlijnse tijd, tussen de twee wereldoorlogen in, waarin cabaret en (muziek)-theater hevig bloeiden, wordt uitvoerig behandeld. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog vluchtte Weill via Frankrijk naar de Verenigde Staten. Hij schreef Franse liederen en Amerikaanse musicals, waarvan er een aantal een groot succes werden.
Aukelien en Carel volgen zijn pad naar de nieuwe wereld en laten velerlei songs horen uit al die verschillende werelden.
De Oude Sterrewacht Leiden, 9 oktober 2018
 |
De oude Sterrewacht aan de Witte Singel in Leiden staat symbool voor het baanbrekend wetenschappelijk onderzoek in de sterrenkunde dat hier heeft plaatsgevonden en heeft de universiteit van Leiden voorgoed op de 'astronomische wereldkaart' gezet. Beroemde sterrenkundigen als De Sitter, Hertzsprung, Oort, Van de Hulst hadden in het monumentale gebouw hun werkplek. Ook waren grote wetenschappers uit het buitenland, waaronder Einstein, frequent aanwezig om wetenschappelijk te brainstormen met gelijkgestemden. 
In de lezing wordt de geschiedenis van de sterrenkunde besproken, van de oude Grieken en Egyptenaren tot het heden. Gelijktijdig zal de invloed van de sterrenkunde op het maatschappelijke, religieuze en culturele leven worden beschouwd. Parallel aan de mondiale ontwikkelingen in de sterrenkunde wordt de opkomst en geschiedenis van de sterrenkunde in Leiden gevolgd; de oprichting van de Leidse Universiteit, de start van het sterrenkundig onderzoek op het dak van het academiegebouw aan de Rapenburg, de bouw en uitbreidingen van de huidige Sterrewacht.
NB. De lezing is goed te volgen, ook voor toehoorders zonder technische achtergrond.
Bij voldoende belangstelling is een rondleiding naar De Sterrewacht mogelijk.
Lex Scheers is vanaf zijn natuurkunde studie al geïnteresseerd in de astronomie.
Hij is lid van de Werkgroep Leidse Sterrewacht, waarvan een van de doelstellingen is het in goede en functionele staat houden van de historische astronomische instrumenten.
'Sport en Spel in de beeldende kunst', 11 september 2018
 |
De lezing over ‘Sport en Spel in de beeldende kunst' begint met de Olympische Spelen in de Oudheid.
Groot is het verschil als we de positie van de atleet van toen vergelijken met die van nu. Wie waren deze atleten en hoe moeten we de schilderingen ervan bezien?
Op het schilderij ‘Kinderspelen’ uit 1560 van Pieter Brueghel de Oudere worden tachtig verschillende kinderspelletjes getoond die vroeger in de Lage Landen werden gespeeld.
Uit schilderijen van Hollandse Gouden Eeuw, o.a. Jan Steen, blijkt dat kegelen en dansen favoriete vrijetijdsbestedingen zijn. Daarna wordt het stil ten aanzien van sport en spel en dat duurt tot de 19e eeuw. Pas als de schilder naar buiten trekt, dienen zich nieuwe sport-impressies aan: paardenraces, zeilwedstrijden, dansfestijnen. 
De overgang van de 19e naar de 20e eeuw levert de grootste verzameling 'sport en spel' op. Men heeft meer tijd en middelen tot zijn beschikking, er worden grote stappen gezet op industrieel gebied en dit alles resulteert in nieuwe sporten zoals fietsen, golfen, autoracen. Als in de Art Nouveau (1900-1915) het affiche een populair medium wordt om reclame te maken, zien we ook hiervan afbeeldingen. Ook de abstracte kunstenaar levert zijn bijdrage aan het onderwerp ‘sport en spel’.
Odette Breijinck deelt haar passie voor kunst en kunstgeschiedenis met het grote publiek middels thematische lezingen, excursies en lessen. Verwondering, ontroering en herkenning zijn belangrijke elementen.
leCanard.nu
'Fotografie in conflictlanden', 12 juni 2018
 |
De ins & outs van fotografie in conflictlanden: Hoe bescherm je jezelf en hoe maak je ondanks alle gevaren toch goede foto- en filmreportages? Fotograaf Ton Koene spreekt over zijn ervaringen in Afghanistan, maar ook uit vele andere landen. Een lezing geïllustreerd door zijn eigen foto’s. Koene won met zijn portretten van Afghaanse politie-agentschappen een World Press Photo Award.
Ton Koene werkte 17 jaar voor Artsen Zonder Grenzen als coördinator in conflictlanden. Sinds 2006 werkt hij als freelance documentaire- en nieuwsfotograaf, gespecialiseerd in het werken in complexe noodsituaties. Zijn werk omvat vrij werk, opdrachten hulporganisaties en verschillende media. Tussen 2010 en 2013 was hij voor de Volkskrant in Afghanistan gestationeerd om verslag te doen van de onderlinge strijd. Voor de VPRO maakte hij daar een driedelige filmdocumentaire over Afghanistan.
Zijn foto's worden wereldwijd gepubliceerd in tijdschriften, boeken en kranten. Naast foto en filmreportages maakt hij kinder- & fotoboeken en geeft hij lezingen over fotografie. Ton·Koene bezit een graad in Humanitarian Practice van Oxford.
'Molenkunst', 8 mei 2018
 |
Een lezing op het snijvlak van twee cultuuruitingen die als typerend gelden voor de Lage Landen: onze molencultuur en onze schilderkunst. Beide hebben individueel wereldfaam, dus wat gebeurt er als je ze combineert?
Twee aspecten van die optelsom worden op deze avond belicht.
We gaan eerst in vogelvlucht door de molenkunstgeschiedenis van de Lage Landen, van gebedenboek tot Cobra, van de onbekende Meester van de Sint-Elisabethsvloed (1421) tot de overbekende Piet Mondriaan.
Na de pauze verleggen we het focus naar ons eigen leefgebied. Hoe gaf de molen vorm aan het Rijnland landschap in de omgeving van Leiden, en hoe ervoer de kunstenaar dat. Naast de schilderkunst komt daarbij ook cartografie ─ eertijds ook een kunst ─ aan de orde.
De lezing is een opmaat voor het jaarlijkse Nationale Molenweekend dat plaatsgrijpt in het weekend van 12 en 13 mei.
Peter van Driel kon het niet laten om na een carrière in het moderne watermanagement ─·eerst de Deltawerken en daarna de export van die kennis·─ zich ook nog te werpen op de historie van het Nederlands waterbeheer: hij is molenaar van een oude poldermolen in het Kagerplassengebied en beheert een kunsthistorische databank over het onderwerp.