Kunst & Fotografie
Kunst & Fotografie
Dinsdag 13 oktober 2026, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Lezing door Pieter Sleeboom
In deze lezing komt de relatie tussen Kunst & Fotografie aan de orde. Schilders die fotograferen, foto’s gebruiken als inspiratiebron, foto’s naschilderen of foto’s in hun werk gebruiken. Hoe de acceptatie van fotografie als kunstvorm zich ontwikkelde. Eerst als “The Pencil of Nature” waarbij schilders zich schaamden foto’s te gebruiken bij hun werk tot de fototentoonstellingen in kunstmusea zoals wij dat nu zien. Veel schilders, fotografen en hun werk komen ter sprake.
Pieter Sleeboom is amateurfotograaf vanaf zijn 12e jaar. Van beroep is hij lerarenopleider Engels en ICT met een grote belangstelling voor beeldende kunst. Na zijn pensionering is hij lid geworden van de fotoclub Daguerre in Leiderdorp.
Vervolgens is fotograferen en foto’s bewerken uit de hand gelopen. Zijn belangstelling gaat uit naar de relatie van fotografie met andere kunsten, maar ook uit naar de geschiedenis van de fotografie en verwante technieken zoals fotografische zeefdrukken.
Klimaatverandering; Leiderdorps erfgoed bedreigd?
Klimaatverandering; Leiderdorps erfgoed bedreigd?
Dinsdag 8 september 2026 20.00 u, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Lezing door Arjaan Wit
Klimaatveranderingen in het verre verleden, het heden en de toekomst hebben gevolgen voor ons erfgoed. Dat Zuid-Holland, dus ook Leiderdorp, zo goed bewoonbaar is, danken we aan eeuwenlange inspanningen om onze voeten droog en het hoofd koel te houden. Die inspanningen waren, zijn en blijven nodig om in te spelen op verschillende natuurlijke processen. De zeespiegel stijgt, maar hoe snel? Ook worden grote schommelingen verwacht in de hoeveelheid neerslag, met perioden van langdurige droogte en hitte, afgewisseld door kortstondige hoosbuien.
Tegelijkertijd daalt onze bodem, niet alleen door natuurlijke processen ten gevolge van klimaatveranderingen in het verre verleden, maar ook ten gevolge van menselijk handelen. In hoeverre vormt dit alles een bedreiging voor ons lokale erfgoed? Dat is dit jaar het landelijke thema van Open Monumentendag, in Leiderdorp op zaterdag 12 september.
Dr. Arjaan Wit (1960) is sinds 2004 actief betrokken bij de jaarlijkse organisatie van Open Monumentendag Leiderdorp en bij het Leiderdorps Museum, tegenwoordig in de rol als voorzitter. Samen met andere vrijwilligers schreef hij boekjes over de Schans van Valdez, klooster Engelendael en Huizen als kastelen in Leiderdorp. Naast dit vrijwilligerswerk is hij sociaal, economisch en organisatiepsycholoog, aangesteld als wetenschappelijk hoofddocent aan de Universiteit Leiden.
Geen lezingen in juli en augustus 2026
In de maanden juli en augustus 2026 zijn er geen bijeenkomsten van Kunstkring Leiderdorp.
Op dinsdag 8 september 2026 start het nieuwe seizoen met de lezing 'Klimaatverandering; Leiderdorps erfgoed bedreigd?' door Arjaan Wit, in het kader van de Open Monumentendag Leiderdorp op zaterdag 12 september 2026.
Dr. Arjaan Wit (1960) is sinds 2004 actief betrokken bij de jaarlijkse organisatie van Open Monumentendag Leiderdorp en bij het Leiderdorps Museum, tegenwoordig in de rol als voorzitter. Samen met andere vrijwilligers schreef hij boekjes over de Schans van Valdez, klooster Engelendael en Huizen als kastelen in Leiderdorp. Naast dit vrijwilligerswerk is hij sociaal, economisch en organisatiepsycholoog, aangesteld als wetenschappelijk hoofddocent aan de Universiteit Leiden.
Niki de Saint-Phalle: kleur, actie en activisme
Dinsdag 9 juni 2026, 20.00 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Lezing door Krzysztof Dobrowolski-Onclin
Reliëfs, collages, happenings, zelfs met verfgeweren objecten te lijf gaan; allemaal zijn het technieken die de Franse kunstenares Niki de Saint-Phalle heeft gebruikt, maar de grootste bekendheid verwierf ze met haar Nana's. Dat zijn grote, meestal fel beschilderde beelden van vrouwen die lijken te dansen of te springen.
Niki de Saint-Phalle werd in 1930 geboren in een rijke voorstad van Parijs. Als kind verhuisde ze naar New York, waar ze opgroeide. Haar jeugd was ongelukkig. Haar vader misbruikte haar, wat haar latere werk heeft beïnvloed. De ontmoeting met de Zwitserse kunstenaar Yves Tinguely maakte een enorme indruk. Ze zouden met elkaar samenwerken, zoals aan de Stravinskyfontein bij het Centre Pompidou in Parijs. Pas toen hun relatie beëindigd was, trouwden zij. Toen Niki de Saint-Phalle in 2002 overleed, liet zij een omvangrijk en divers oeuvre na: happenings, collages, beelden, gebouwen en installaties.
Krzysztof Dobrowolski-Onclin is cum laude afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en Franse letterkunde en heeft aan de universiteiten van Amsterdam, Parijs en Krakau gestudeerd. Sinds 2006 geeft hij cursussen en lezingen over kunstgeschiedenis zonder zich tot een specialisme of een onderwerp te beperken. Hij was 26 jaar vrijwilliger bij het COC Amsterdam en werd in 2019 benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau.
Foto Niels Blekemolen
Engelandvaarders
Dinsdag 12 mei 2026, 20 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Engelandvaarders, lezing door Sierk Plantinga
Tijdens de lezing zal uitgebreid verteld worden over wie de Englandvaarders waren, hun beweegredenen en aantallen. De routes naar Engeland voerden niet alleen over de Noordzee, maar ook via de Antillen, de Verenigde Staten en zelfs via Japan en Wladiwostok. Vervoermiddelen waren naast de boot, de bus en de trein ook kano’s en vaak moesten zij ook lopen. En wat gebeurde er in Engeland als ze dat bereikten?
Er zal aandacht zijn voor de diverse personen betrokken bij de Engelandvaart.
Sierk Plantinga is sinds de jaren 90 vele jaren werkzaam geweest als archivaris bij het Nationaal Archief in Den Haag, waar hij bemoeienis kreeg met de Engelandvaarders.
Kort nadat hij met pensioen gegaan was werd het Engelandvaarders Museum in Noordwijk in 2015 geopend door koning Willem-Alexander en heeft hij zich opgegeven als vrijwilliger bij dat museum.
Baanbrekende museumarchitectuur wereldwijd
Dinsdag 14 april 2026, 20 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Baanbrekende museumarchitectuur wereldwijd
Lezing door Marcel Teunissen
Hoewel het gebouwtype terugvoert naar de antieken wordt in Nederland in 1778 voor de collectie van Pieter Teyler in Haarlem het eerste openbare museum gerealiseerd. Het duurde desondanks nog vele decennia voordat de bouw van particuliere en openbare musea in ons land een vlucht zou nemen.
Kunstmuseum Den Haag
Met de bouw van vele musea in de 20ste eeuw werden alle architectuurstijlen vertegenwoordigd en werd steeds meer ingezet op ‘iconische’ gebouwen. In het buitenland voltrok zich in de meeste landen een soortgelijke ontwikkeling.
De presentatie voor de Kunstkring Leiderdorp vormt een bloemlezing van baanbrekende musea in binnen- en buitenland, met het accent op de 21ste eeuw. Naast de bouwstijl wordt aandacht geschonken aan de rol van de opdrachtgever, de algehele context, het programma van eisen in relatie tot de collectie en de steeds veranderende opvattingen over het ‘ideale museumgebouw’.
Joods Historisch Museum Berlijn
De Haagse architectuurhistoricus Marcel Teunissen (1961) is studentenbegeleider aan de TUD, onderzoeker en publicist. Van zijn hand verschenen onder meer de boeken Schoone Eenheid (2008), Welstand en Monumentenzorg in Den Haag (2010), Chinese Muur (2015), De Papaverhof (2017), 100 jaar Nieuwe Haagse School (2018), 100 jaar modern Den Haag (2020) en het Haagse stadsbeeld (2025).
De gebroeders Van Lymborch
Dinsdag 10 maart 2026, 20 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
De gebroeders Van Lymborch, Pracht en praal onder de Bourgondische hertogen (1364-1419)
Lezing door Martijn Pieters
In 2025 vond het culturele hoogtepunt plaats in het chateau Chantilly ten noorden van Parijs. Daar werd namelijk voor de derde keer sinds haar herontdekking in het midden van de 19de eeuw het wereldberoemde ‘Les très riches Heures de Duc de Berry’ aan het publiek getoond. Reden is een restauratie van het boek, waardoor verschillende pagina’s, waaronder de beroemde kalenderplaten, tegelijkertijd getoond konden worden. Bovendien bracht men nog andere voorwerpen uit het mecenaat van de opdrachtgever en zijn kunstenaars weer samen: edelmetaal werk, reliekhouders, wandtapijten en handschriften die zijn kastelen en kerken sierden. Aan hem verbonden waren de drie gebroeders Van Lymborch (van Limburg) uit Nijmegen.
Zij werden door hun oom Jan Maelwael naar het hof gehaald en kwamen op deze wijze in dienst van de hertog van Bourgondië, Filips de Stoute en uiteindelijk diens broer, Jean, hertog van Berry. Voor hem maakten ze de mooiste handschriften, welke in de lezing zullen worden voorgesteld, samen met enkele andere voorwerpen. De drie broers overklasten met hun vernieuwingen in zowel stijl als iconografie de boekverluchting zoals die in Frankrijk bedreven werd. Zij vermengden invloeden uit Italië met tradities uit de Franse en Noordnederlandse kunst. Nog steeds is er veel onbekend van deze drie broers, maar dat zij tot de besten van hun tijd behoorden staat buiten kijf. Aan het dienstverband en mecenas kwam in 1416 abrupt een einde toen zowel de hertog als de kunstenaars door de pest overleden.
Martijn Pieters (*1972) studeerde en doceerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij zich specialiseerde in de kunst der Middeleeuwen, in het bijzonder de schilderkunst van de Vlaamse Primitieven en de wandschilderingen uit de late middeleeuwen. Een langer verblijf in het Dommuseum van Trier zorgde ervoor dat de middeleeuwse kunst van Duitsland een ander zwaartepunt in zijn interessegebied is. Als zelfstandig kunsthistoricus geeft hij al jarenlang voor uiteenlopende groepen lezingen, cursussen en rondleidingen over algemene en specialistische onderwerpen uit de kunstgeschiedenis, in het bijzonder die van de Middeleeuwen. Publicaties in Duitsland behandelen vooral de middeleeuwse wandschilderingen in de Eifel en de Rijnstreek. Daarnaast heeft hij een ruime ervaring in het begeleiden en ontwikkelen van kunst- en cultuurhistorische reizen, die naar vele uiteenlopende plaatsen en gebieden in Duitsland en recentelijk ook naar Bourgondië in Frankrijk leiden.
Onderschriften bij de afbeeldingen:
- Gebroeders Van Lymborch, Les Très Riches Heures de Duc de Berry, kalenderblad februari, ca. 1412-1416, tempera op perkament, 29,4 x 21 cm, Chantilly, Musée Condé, Ms. 65, fol. 2v
- Gebroeders Van Lymborch, Les Belles Heures de Duc de Berry, De dood van Christus, 1405-1408/1409, perkament, 23,8 x 17 cm, New York, Metropolitan Museum of Art, fol. 145v
Sprekende juwelen
Dinsdag 13 januari 2026, 20.00 uur
Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Sprekende juwelen
Lezing door Martijn Akkerman
Er zijn in Nederland en België maar weinig mensen die hem nog nooit hebben gezien, want hij is een vertrouwd medewerker van de populaire tv–programma’s ‘Tussen Kunst en Kitsch’ en ‘Blauw Bloed’. Martijn Akkerman, de eerste juwelenhistoricus van ons land, verhaalt over zijn grote passie voor juwelen op historische portretten, van koningshuizen en filmsterren. Ook doet hij onderzoek naar de geschiedenis en ontwikkeling van voornamelijk Europese juwelen vanaf de Renaissance tot na de Tweede Wereldoorlog.
Noordse Kunst, verstilling, natuur en folklore
Dinsdag 9 december 2025, 20.00 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Noordse kunst – verstilling, natuur en folklore
Lezing door Birgitte Mommers
Noordse schilderkunst komt uit de Scandinavische landen. In deze landen ontwikkelde de kunst aan het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw een geheel eigen beeldtaal, waarin verstilling, natuur en folklore een belangrijke rol spelen. In deze lezing ontdekt u wat de Noordse kunst zo herkenbaar maakt, en hoe deze zich verhoudt tot de grote Europese stromingen van die tijd, zoals symbolisme en impressionisme.
Laat u verrassen door de schoonheid, eigenheid en zeggingskracht van kunst uit het hoge noorden, het uitgestrekte landschap, het eenvoudige boerenleven, en nationale sagen en legenden. Veel kunstenaars blijven daar ook nog aan vasthouden na de kennismaking met de moderne Europese kunststromingen vanaf het einde van de 19e eeuw. Dat leidt tot een unieke herkenbaarheid binnen de gangbare avant-garde stijlen.
Bij Noordse kunst denken velen meteen aan het werk van Edvard Munch en van Akseli Gallen-Kallela. Zij hebben hier in Nederland ook al veel aandacht gekregen tijdens tentoonstellingen. De verscheidenheid aan kunstenaars uit Scandinavië is echter omvangrijk. Zo zijn er de Skagen-schilders, zoals Krøyer en Anna Ancher, die vaak de plattelandsbevolking weergeven. Carl Larsson legde zich toe op huiselijke scènes. En Harald Sohlberg schilderde het landschap van Noorwegen.
U ontdekt ook de verschillen tussen de landen en de kunstenaars: van het symbolisme van Munch en de verstilling van Hammershøi, tot de folklore van Gallen-Kallela en de huiselijke interieurs van Larsson.
In 2005 studeerde Birgitte Mommers (1976) af aan de Universiteit van Amsterdam in de studierichting renaissance en barok, en zij werkt sindsdien als docente kunstgeschiedenis. Zij houdt erg van de breedte van haar vak en beperkt zich dus niet tot haar studierichting renaissance en barok. Ze praat met evenveel liefde en passie over de oude Egyptenaren als over moderne kunst. Zij werkt al jaren voor verschillende opdrachtgevers, waaronder de Vrije Academie, de Volksuniversiteit en de HOVO. Met haar eigen bedrijf Art & Leisure biedt zij (online) lezingen aan, en rondleidingen door musea en belangrijke tentoonstellingen.
Foto's:
Landschap (startfoto en deze pagina) : Akseli Gallen-Kallela, Keitele meer, 1905, National Gallery Londen
Vrouw: Vilhelm Hammershoi, Interieur met achteraanzicht vrouw, 1903/1904, Randers Kunstmuseum
Overeenkomsten muziek Beethoven, Sonny Rollins en vogelgeluiden
Dinsdag 14 oktober 2025, 20.00 uur,
Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
Overeenkomsten tussen de muziek van Ludwig van Beethoven, Sonny Rollins en vogelgeluiden
In de lezing zal worden ingegaan op de vraag: hoe wordt er gecomponeerd? Maar ook - iets ingewikkelder - hoe kan het gebruik van eenzelfde compositietechniek tot zoveel verschillende muziekstijlen leiden? Het is frappant om te zien hoe componisten als J.S.Bach, W.A.Mozart. L. Van Beethoven, maar ook jazzmusici als Sonny Rollins, songwriters als Rodgers en Hammerstein, zelfs vogels, in de kern dezelfde technieken gebruiken.
De ‘ Vijfde symfonie’ van L. van Beethoven en het nummer ‘Saint Thomas’ van Sonny Rollins zijn centrale muziekstukken maar er worden ook uitstapjes gemaakt naar de muziek van Erik Satie, Willem Pijper, uiteraard naar eigen werk, maar ook naar vogelgeluiden. Veel voorbeelden zullen live worden uitgevoerd.
Huub de Vriend (Arnhem 1954) is na het Bonaventuracollege aanvankelijk psychologie gaan studeren. Tegelijkertijd volgde hij op het Koninklijk Conservatorium de opleiding compositie en de opleiding Docent Muziek. Vanaf 1990 heeft hij gedoceerd aan het Koninklijk Conservatorium. In diezelfde periode was hij ook docent muziek aan het Stedelijk Gymnasium van Leiden.
Veel van zijn composities zijn uitgegeven, o.a. bij Donemus en bij Matching Arts. Diverse amateur orkesten uit de regio hebben van hem werk uitgevoerd, waaronder: ‘De Reuzenalbatros’. Onlangs is de ‘Ooievaar Suite’ in première gegaan, uiteraard in Den Haag. Voor alle verzamelde Leidse koren heeft hij tijdens de Coronajaren het koorwerk ‘Pelgrimage’ gecomponeerd.
Recent werk is een ‘Songspiel’ over Piet Paaltjens en hij werkt momenteel aan een opera over Thomas Moore.