Dinsdag 10 maart 2026, 20 uur, Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2, Leiderdorp
De gebroeders Van Lymborch, Pracht en praal onder de Bourgondische hertogen (1364-1419)
Lezing door Martijn Pieters
In 2025 vond het culturele hoogtepunt plaats in het chateau Chantilly ten noorden van Parijs. Daar werd namelijk voor de derde keer sinds haar herontdekking in het midden van de 19de eeuw het wereldberoemde ‘Les très riches Heures de Duc de Berry’ aan het publiek getoond. Reden is een restauratie van het boek, waardoor verschillende pagina’s, waaronder de beroemde kalenderplaten, tegelijkertijd getoond konden worden. Bovendien bracht men nog andere voorwerpen uit het mecenaat van de opdrachtgever en zijn kunstenaars weer samen: edelmetaal werk, reliekhouders, wandtapijten en handschriften die zijn kastelen en kerken sierden. Aan hem verbonden waren de drie gebroeders Van Lymborch (van Limburg) uit Nijmegen.
Zij werden door hun oom Jan Maelwael naar het hof gehaald en kwamen op deze wijze in dienst van de hertog van Bourgondië, Filips de Stoute en uiteindelijk diens broer, Jean, hertog van Berry. Voor hem maakten ze de mooiste handschriften, welke in de lezing zullen worden voorgesteld, samen met enkele andere voorwerpen. De drie broers overklasten met hun vernieuwingen in zowel stijl als iconografie de boekverluchting zoals die in Frankrijk bedreven werd. Zij vermengden invloeden uit Italië met tradities uit de Franse en Noordnederlandse kunst. Nog steeds is er veel onbekend van deze drie broers, maar dat zij tot de besten van hun tijd behoorden staat buiten kijf. Aan het dienstverband en mecenas kwam in 1416 abrupt een einde toen zowel de hertog als de kunstenaars door de pest overleden.
Martijn Pieters (*1972) studeerde en doceerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij zich specialiseerde in de kunst der Middeleeuwen, in het bijzonder de schilderkunst van de Vlaamse Primitieven en de wandschilderingen uit de late middeleeuwen. Een langer verblijf in het Dommuseum van Trier zorgde ervoor dat de middeleeuwse kunst van Duitsland een ander zwaartepunt in zijn interessegebied is. Als zelfstandig kunsthistoricus geeft hij al jarenlang voor uiteenlopende groepen lezingen, cursussen en rondleidingen over algemene en specialistische onderwerpen uit de kunstgeschiedenis, in het bijzonder die van de Middeleeuwen. Publicaties in Duitsland behandelen vooral de middeleeuwse wandschilderingen in de Eifel en de Rijnstreek. Daarnaast heeft hij een ruime ervaring in het begeleiden en ontwikkelen van kunst- en cultuurhistorische reizen, die naar vele uiteenlopende plaatsen en gebieden in Duitsland en recentelijk ook naar Bourgondië in Frankrijk leiden.
Onderschriften bij de afbeeldingen:
- Gebroeders Van Lymborch, Les Très Riches Heures de Duc de Berry, kalenderblad februari, ca. 1412-1416, tempera op perkament, 29,4 x 21 cm, Chantilly, Musée Condé, Ms. 65, fol. 2v
- Gebroeders Van Lymborch, Les Belles Heures de Duc de Berry, De dood van Christus, 1405-1408/1409, perkament, 23,8 x 17 cm, New York, Metropolitan Museum of Art, fol. 145v